Trong mô hình kinh doanh, không phải mọi hoạt động diễn ra trong doanh nghiệp đều là hoạt động chính. Một hoạt động chỉ được xem là hoạt động chính khi nó có vai trò trực tiếp trong việc tạo lợi thế cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu khách hàng hoặc duy trì dòng doanh thu của doanh nghiệp.

Hoạt động chính trong mô hình kinh doanh là gì?

Hoạt động chính trong mô hình kinh doanh là các công việc, quy trình hoặc năng lực cốt lõi mà doanh nghiệp cần thực hiện để biến nguồn lực đầu vào thành giá trị đầu ra cho khách hàng và thị trường.

Theo cách tiếp cận của Business Model Canvas, hoạt động chính (Key Activities) là một trong những thành phần quan trọng quyết định cách doanh nghiệp tạo và cung cấp giá trị.

Các hoạt động này thường liên quan đến:

·         Sản xuất sản phẩm hoặc phát triển dịch vụ

·         Nghiên cứu và phát triển giải pháp

·         Vận hành nền tảng hoặc hệ thống

·         Quản lý chuỗi cung ứng

·         Xây dựng quan hệ với khách hàng

·         Duy trì năng lực công nghệ hoặc chuyên môn đặc thù

Điểm quan trọng là hoạt động chính không được xác định dựa trên số lượng công việc nhiều hay ít, mà dựa trên mức độ đóng góp của hoạt động đó vào việc thực hiện mô hình kinh doanh.

Hoạt động chính được xác định dựa trên vai trò tạo, cung cấp và thu nhận giá trị

Hoạt động tạo giá trị

Hoạt động tạo giá trị trả lời câu hỏi:

Doanh nghiệp làm gì để tạo ra sản phẩm, dịch vụ hoặc giải pháp có ý nghĩa đối với khách hàng?

Nhóm hoạt động này thường bao gồm:

·         Thiết kế sản phẩm

·         Sản xuất

·         Phát triển công nghệ

·         Xây dựng nội dung hoặc dữ liệu

·         Nghiên cứu nhu cầu khách hàng

Ví dụ, với một công ty phần mềm, hoạt động phát triển và cải tiến sản phẩm công nghệ có thể là hoạt động chính vì đây là yếu tố trực tiếp tạo ra giá trị mà khách hàng sử dụng.

Hoạt động cung cấp giá trị

Hoạt động cung cấp giá trị trả lời câu hỏi:

Doanh nghiệp đưa sản phẩm hoặc dịch vụ đến khách hàng bằng cách nào?

Nhóm hoạt động này có thể bao gồm:

·         Phân phối sản phẩm

·         Vận hành nền tảng

·         Marketing và tiếp cận khách hàng

·         Quản lý kênh bán hàng

·         Hỗ trợ khách hàng

Một doanh nghiệp thương mại điện tử có thể xem vận hành nền tảng, quản lý kho hàng và xử lý đơn hàng là các hoạt động chính vì chúng quyết định khả năng cung cấp giá trị đến người mua.

Hoạt động thu nhận giá trị

Hoạt động thu nhận giá trị trả lời câu hỏi:

Doanh nghiệp chuyển đổi giá trị cung cấp thành doanh thu hoặc lợi ích kinh tế như thế nào?

Nhóm hoạt động này thường liên quan đến:

·         Quản lý mô hình doanh thu

·         Định giá sản phẩm

·         Quản lý hợp đồng

·         Duy trì khách hàng

·         Tối ưu chi phí vận hành

Một mô hình kinh doanh có thể tạo ra sản phẩm tốt nhưng vẫn thất bại nếu thiếu hoạt động giúp chuyển đổi giá trị thành dòng tiền bền vững.

Các bước xác định hoạt động chính trong mô hình kinh doanh

Xác định giá trị cốt lõi mà doanh nghiệp cung cấp

Bước đầu tiên là làm rõ doanh nghiệp đang giải quyết vấn đề gì cho khách hàng.

Cần xác định:

·         Khách hàng nhận được lợi ích gì?

·         Sản phẩm hoặc dịch vụ nào tạo ra giá trị chính?

·         Yếu tố nào khiến khách hàng lựa chọn doanh nghiệp?

Từ đó có thể tìm ra những hoạt động trực tiếp tạo nên giá trị cốt lõi.

Phân tích nguồn lực cần thiết để vận hành mô hình

Mỗi mô hình kinh doanh cần những nguồn lực khác nhau.

Các nguồn lực có thể bao gồm:

·         Nhân sự chuyên môn

·         Công nghệ

·         Máy móc thiết bị

·         Dữ liệu

·         Thương hiệu

·         Mạng lưới đối tác

Hoạt động chính thường là những hoạt động khai thác hoặc phát triển các nguồn lực quan trọng nhất.

Xác định hoạt động tạo ra lợi thế cạnh tranh

Không phải mọi hoạt động quan trọng đều tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Doanh nghiệp cần đánh giá:

·         Hoạt động nào khó sao chép?

·         Hoạt động nào tạo sự khác biệt?

·         Hoạt động nào ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm khách hàng?

Ví dụ, với một doanh nghiệp công nghệ, thuật toán độc quyền hoặc khả năng xử lý dữ liệu có thể là hoạt động chính vì đây là yếu tố tạo khác biệt trên thị trường.

Đánh giá mối liên hệ giữa hoạt động và dòng doanh thu

Một hoạt động chính cần có mối liên hệ rõ ràng với khả năng tạo doanh thu.

Có thể kiểm tra bằng các câu hỏi:

·         Nếu loại bỏ hoạt động này, khách hàng còn nhận được giá trị không?

·         Nếu hoạt động này suy giảm, doanh thu có bị ảnh hưởng không?

·         Hoạt động này có hỗ trợ trực tiếp cho mô hình doanh thu không?

Nếu câu trả lời là có, hoạt động đó có khả năng thuộc nhóm hoạt động chính.

Phân biệt hoạt động chính và hoạt động hỗ trợ trong mô hình kinh doanh

Hoạt động chính là những hoạt động tác động trực tiếp đến việc tạo và cung cấp giá trị.

Hoạt động hỗ trợ là những hoạt động giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả nhưng không trực tiếp tạo ra giá trị cốt lõi.

Ví dụ:

Hoạt động chính:

·         Phát triển sản phẩm

·         Sản xuất

·         Cung cấp dịch vụ

·         Bán hàng

·         Vận hành nền tảng

Hoạt động hỗ trợ:

·         Kế toán

·         Quản trị nhân sự

·         Quản lý hành chính

·         Pháp lý nội bộ

Tuy nhiên, sự phân loại này phụ thuộc vào từng mô hình kinh doanh. Một hoạt động có thể là hỗ trợ trong doanh nghiệp này nhưng lại trở thành hoạt động chính trong doanh nghiệp khác.

Ví dụ, công nghệ thông tin có thể chỉ là hoạt động hỗ trợ trong một công ty truyền thống, nhưng lại là hoạt động chính của một doanh nghiệp nền tảng số.

Những yếu tố cần xem xét khi lựa chọn hoạt động chính

Mức độ ảnh hưởng đến khách hàng

Hoạt động chính cần có tác động rõ ràng đến giá trị mà khách hàng nhận được.

Nếu một hoạt động không ảnh hưởng đáng kể đến trải nghiệm hoặc lợi ích của khách hàng, hoạt động đó thường không phải là hoạt động chính.

Mức độ quan trọng đối với mô hình doanh thu

Một hoạt động có thể được xem là hoạt động chính khi nó quyết định khả năng tạo doanh thu.

Ví dụ:

·         Nền tảng giao dịch trong mô hình marketplace

·         Quy trình tư vấn trong mô hình dịch vụ chuyên môn

·         Năng lực sản xuất trong mô hình sản xuất hàng hóa

Mức độ khó thay thế

Các hoạt động tạo ra năng lực đặc biệt thường có vai trò quan trọng hơn.

Một hoạt động càng khó thay thế hoặc sao chép, khả năng trở thành năng lực cốt lõi càng cao.

Ví dụ xác định hoạt động chính trong một số mô hình kinh doanh

Mô hình sản xuất

Doanh nghiệp sản xuất thường có hoạt động chính:

·         Thiết kế sản phẩm

·         Sản xuất

·         Kiểm soát chất lượng

·         Quản lý chuỗi cung ứng

Vì các hoạt động này quyết định khả năng tạo ra sản phẩm và cung cấp cho khách hàng.

Mô hình nền tảng công nghệ

Doanh nghiệp nền tảng thường có hoạt động chính:

·         Phát triển và duy trì nền tảng

·         Quản lý dữ liệu

·         Cải thiện thuật toán

·         Kết nối người dùng

Giá trị của mô hình phụ thuộc lớn vào khả năng vận hành hệ thống công nghệ.

Mô hình dịch vụ chuyên môn

Doanh nghiệp dịch vụ thường có hoạt động chính:

·         Phát triển chuyên môn

·         Tư vấn

·         Cung cấp giải pháp

·         Quản lý quan hệ khách hàng

Năng lực con người và chất lượng dịch vụ là yếu tố tạo giá trị trung tâm.

Hoạt động chính trong mô hình kinh doanh được xác định bằng cách tìm ra những hoạt động có vai trò quyết định trong việc tạo giá trị, cung cấp giá trị và thu nhận giá trị. Doanh nghiệp cần tập trung vào các hoạt động tạo ảnh hưởng lớn nhất đến khách hàng, lợi thế cạnh tranh và khả năng tạo doanh thu.

Việc xác định đúng hoạt động chính giúp doanh nghiệp hiểu rõ cách mô hình kinh doanh vận hành, phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn và xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.