Phân biệt cloud và on-premise

Điểm khác biệt quan trọng vì thế không chỉ nằm ở câu hỏi “máy chủ đặt ở đâu”. Cloud thay đổi cả cách doanh nghiệp tiếp cận năng lực tính toán: từ việc mua một lượng tài nguyên cố định trước khi sử dụng sang mô hình có thể cấp phát theo nhu cầu, đo lường mức sử dụng và mở rộng hoặc thu hẹp linh hoạt. Đây cũng là các đặc tính cốt lõi trong định nghĩa cloud computing của NIST.

Cloud và on-premise khác nhau về hạ tầng như thế nào?

On-premise đặt phần lớn trách nhiệm hạ tầng vào doanh nghiệp. Tổ chức phải chuẩn bị máy chủ vật lý, hệ thống lưu trữ, thiết bị mạng, nguồn điện, làm mát, không gian đặt thiết bị và các lớp dự phòng cần thiết. Khi phần cứng hết công suất hoặc hết vòng đời, doanh nghiệp phải lên kế hoạch mua, lắp đặt và chuyển đổi sang tài nguyên mới.

Cloud chuyển phần hạ tầng vật lý này sang nhà cung cấp dịch vụ. Người dùng không cần sở hữu máy chủ nền để tạo một máy ảo, cơ sở dữ liệu hoặc vùng lưu trữ. Thay vào đó, họ yêu cầu tài nguyên qua giao diện quản trị hoặc API và nhà cung cấp phân bổ năng lực từ hệ thống hạ tầng của mình.

Sự khác biệt này kéo theo hai mô hình vận hành:

·         Với on-premise, năng lực hệ thống phụ thuộc vào tài nguyên vật lý mà doanh nghiệp đã mua và triển khai

·         Với cloud, năng lực sử dụng có thể được cấp phát từ tài nguyên sẵn có của nhà cung cấp mà không cần doanh nghiệp mua từng máy chủ vật lý trước

Điều đó không có nghĩa cloud loại bỏ toàn bộ việc quản trị hạ tầng. Trách nhiệm chỉ dịch chuyển. Với dịch vụ hạ tầng như IaaS, doanh nghiệp vẫn có thể phải quản lý hệ điều hành, cấu hình mạng, ứng dụng, dữ liệu và quyền truy cập. Khi sử dụng các dịch vụ được quản lý ở cấp cao hơn, một phần trách nhiệm vận hành tiếp tục được chuyển cho nhà cung cấp.

Chi phí của cloud và on-premise khác nhau ở đâu?

On-premise thường đòi hỏi đầu tư ban đầu cho phần cứng, lưu trữ, mạng và các thiết bị trung tâm dữ liệu. Sau khi triển khai, doanh nghiệp tiếp tục chịu các khoản vận hành như điện, làm mát, bảo trì, nhân sự, bản quyền và thay thế thiết bị.

Một khó khăn của mô hình này là phải dự báo công suất trước. Nếu hệ thống dự kiến tăng trưởng, doanh nghiệp thường phải mua đủ năng lực cho nhu cầu tương lai thay vì chỉ nhu cầu tại thời điểm hiện tại. AWS mô tả chu kỳ sử dụng phần cứng on-premise thường được tính cho khoảng 3–5 năm, khiến tổ chức có xu hướng mua dư năng lực để chuẩn bị cho tăng trưởng trong vòng đời thiết bị.

Cloud thay đổi bài toán bằng cách đưa nhiều tài nguyên CNTT sang mô hình chi phí vận hành dựa trên dịch vụ. Người dùng có thể cấp phát tài nguyên khi cần và chi phí thường gắn với loại, dung lượng hoặc thời gian sử dụng tài nguyên. Microsoft cũng mô tả quá trình chuyển từ hạ tầng on-premise sang cloud như sự dịch chuyển từ đầu tư vốn lớn sang mô hình chi phí vận hành và trả theo tài nguyên sử dụng.

Tuy nhiên, cloud không mặc nhiên rẻ hơn on-premise. Tổng chi phí phụ thuộc vào mô hình tải, mức sử dụng tài nguyên, lưu lượng mạng, lưu trữ, bản quyền, nhân sự vận hành và chính sách giá của nhà cung cấp.

Một hệ thống chạy ổn định ở tải cao trong nhiều năm có thể tạo bài toán kinh tế khác với một ứng dụng chỉ tăng tải theo mùa. Vì vậy, so sánh đúng phải dựa trên tổng chi phí sở hữu và vận hành trong cùng một khoảng thời gian, thay vì chỉ so giá mua máy chủ với hóa đơn cloud hàng tháng.

Khả năng kiểm soát của on-premise và cloud khác nhau như thế nào?

On-premise cung cấp quyền kiểm soát trực tiếp nhất đối với hạ tầng vật lý. Doanh nghiệp có thể quyết định loại máy chủ, thiết bị mạng, topology, vị trí lưu trữ, lịch thay đổi phần cứng và nhiều chi tiết kỹ thuật của môi trường vận hành.

Mức kiểm soát này có giá trị khi hệ thống có yêu cầu rất cụ thể về phần cứng, mạng nội bộ, thiết bị chuyên dụng hoặc quy trình quản trị hạ tầng.

Trong cloud, quyền kiểm soát phụ thuộc vào loại dịch vụ.

Với IaaS, khách hàng vẫn có quyền cấu hình đáng kể đối với máy ảo, mạng, lưu trữ và hệ điều hành, nhưng không trực tiếp kiểm soát máy chủ vật lý bên dưới. Với PaaS hoặc SaaS, phạm vi quản trị hạ tầng tiếp tục thu hẹp vì nhà cung cấp chịu trách nhiệm nhiều hơn cho nền tảng.

Vì vậy, sự khác biệt không nên được hiểu đơn giản là on-premise có kiểm soát còn cloud không có kiểm soát. Chính xác hơn, on-premise cho doanh nghiệp kiểm soát sâu xuống lớp vật lý, trong khi cloud phân chia quyền kiểm soát giữa khách hàng và nhà cung cấp tùy mô hình dịch vụ.

Đổi lại, quyền kiểm soát sâu của on-premise cũng đồng nghĩa với trách nhiệm lớn hơn. Khi doanh nghiệp tự kiểm soát phần cứng, doanh nghiệp đồng thời phải chịu trách nhiệm đối với vòng đời thiết bị, dự phòng, sửa chữa và khả năng phục hồi của chính hạ tầng đó.

Cloud mở rộng nhanh hơn on-premise vì sao?

Khả năng co giãn là một trong những khác biệt nền tảng của cloud.

Ở môi trường on-premise, nếu hệ thống đã sử dụng hết CPU, RAM hoặc dung lượng lưu trữ hiện có, doanh nghiệp phải tìm tài nguyên còn trống trong trung tâm dữ liệu hoặc bổ sung phần cứng. Khi phần cứng mới là bắt buộc, quá trình mở rộng còn phụ thuộc vào mua sắm, vận chuyển, lắp đặt và cấu hình.

Cloud được thiết kế để tài nguyên có thể được cấp phát và thu hồi theo nhu cầu. NIST gọi đặc tính này là rapid elasticity: năng lực có thể được cung cấp và giải phóng nhanh để tăng hoặc giảm theo nhu cầu, trong một số trường hợp bằng cơ chế tự động.

Ví dụ, một ứng dụng có tải biến động có thể tăng số lượng máy ảo hoặc container khi lưu lượng tăng và giảm chúng khi tải hạ xuống. Doanh nghiệp không nhất thiết phải duy trì toàn bộ công suất cực đại trong suốt thời gian hệ thống hoạt động.

Đây cũng là lý do cloud phù hợp với những workload có nhu cầu khó dự báo hoặc biến động mạnh.

Tuy nhiên, khả năng mở rộng của cloud không đồng nghĩa mọi hệ thống có thể tự động tăng tài nguyên mà không giới hạn. Kiến trúc ứng dụng phải hỗ trợ scale, dịch vụ có thể có quota và chi phí cũng tăng khi lượng tài nguyên sử dụng tăng. Elasticity là khả năng của nền tảng; hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào thiết kế hệ thống.

Cloud và on-premise khác nhau về vận hành và bảo trì ra sao?

Với on-premise, đội ngũ CNTT phải quản lý cả vòng đời của hạ tầng vật lý. Công việc có thể bao gồm:

·         Theo dõi tình trạng phần cứng

·         Thay thế thiết bị lỗi

·         Quản lý dung lượng

·         Vận hành nguồn điện và làm mát

·         Cấu hình mạng và lưu trữ

·         Xây dựng dự phòng

·         Lập kế hoạch nâng cấp và thay thế thiết bị

Cloud loại bỏ hoặc chuyển một phần đáng kể các công việc liên quan trực tiếp đến phần cứng sang nhà cung cấp. Điều này cho phép đội ngũ nội bộ tập trung nhiều hơn vào hệ điều hành, nền tảng, ứng dụng, dữ liệu, tự động hóa và quản trị dịch vụ.

Mức giảm công việc phụ thuộc vào dịch vụ được chọn. Chuyển một máy chủ vật lý sang máy ảo cloud vẫn để lại nhiều nhiệm vụ quản trị hệ điều hành. Chuyển sang một dịch vụ cơ sở dữ liệu được quản lý có thể tiếp tục giảm các công việc như duy trì hạ tầng cơ sở dữ liệu nền.

Do đó, cloud không làm hoạt động CNTT biến mất. Nó thay đổi lớp tài nguyên mà doanh nghiệp phải trực tiếp vận hành.

Bảo mật của cloud hay on-premise tốt hơn?

Không thể kết luận một mô hình luôn an toàn hơn mô hình còn lại chỉ dựa trên nơi đặt máy chủ.

On-premise cho phép doanh nghiệp trực tiếp thiết kế và vận hành các lớp bảo mật của môi trường vật lý và mạng. Mô hình này phù hợp khi tổ chức có đủ chuyên môn, quy trình và nguồn lực để kiểm soát những lớp đó theo yêu cầu riêng.

Cloud cung cấp một hạ tầng do nhà cung cấp vận hành, nhưng khách hàng vẫn phải bảo vệ các phần nằm trong phạm vi trách nhiệm của mình, chẳng hạn danh tính, quyền truy cập, cấu hình dịch vụ, dữ liệu và ứng dụng tùy loại dịch vụ.

Vì vậy, rủi ro thực tế thường phụ thuộc vào ba yếu tố quan trọng hơn bản thân mô hình triển khai:

1.    Phân định trách nhiệm có rõ ràng hay không

2.    Cấu hình và quyền truy cập có được quản trị đúng hay không

3.    Tổ chức có đủ năng lực giám sát, phát hiện và xử lý sự cố hay không

On-premise có thể mang lại khả năng kiểm soát trực tiếp nhưng cũng khiến doanh nghiệp chịu toàn bộ trách nhiệm đối với hạ tầng. Cloud giảm một phần trách nhiệm hạ tầng vật lý nhưng tạo yêu cầu quản trị dịch vụ và cấu hình cloud đúng cách.

Khả năng dự phòng và phục hồi có gì khác biệt?

Đối với on-premise, khả năng chịu lỗi thường phải được xây dựng bằng tài nguyên mà doanh nghiệp sở hữu hoặc thuê riêng. Nếu muốn dự phòng cho một trung tâm dữ liệu, tổ chức có thể cần thêm máy chủ, lưu trữ, kết nối và một địa điểm dự phòng.

Điều này làm tăng chi phí ngay cả khi phần tài nguyên dự phòng hiếm khi được sử dụng.

Cloud cho phép tổ chức tạo tài nguyên ở nhiều vùng hạ tầng của nhà cung cấp mà không phải tự xây dựng trung tâm dữ liệu thứ hai. Một số mô hình khôi phục thảm họa còn cho phép duy trì môi trường dự phòng ở quy mô nhỏ và tăng tài nguyên khi xảy ra sự cố, thay cho việc giữ toàn bộ công suất dự phòng hoạt động liên tục. AWS mô tả cách tiếp cận này như việc thay chi phí vốn cố định của một trung tâm dữ liệu dự phòng bằng môi trường cloud có quy mô phù hợp với nhu cầu.

Dù vậy, cloud không tự tạo khả năng phục hồi. Doanh nghiệp vẫn phải thiết kế sao lưu, replication, vùng lỗi, mục tiêu RPO/RTO và quy trình khôi phục phù hợp. Một workload đặt toàn bộ trong một điểm lỗi vẫn có thể gián đoạn dù đang chạy trên cloud.

Bảng so sánh cloud và on-premise

Bảng này phản ánh khác biệt về mô hình vận hành, không phải kết luận rằng một phương án luôn tốt hơn phương án còn lại. Giá trị của từng lựa chọn thay đổi theo workload, yêu cầu kiểm soát, năng lực đội ngũ và cấu trúc chi phí của doanh nghiệp.

Khi nào cloud phù hợp hơn on-premise?

Cloud thường tạo lợi thế rõ hơn khi nhu cầu tài nguyên biến động, tốc độ triển khai quan trọng hoặc doanh nghiệp không muốn mua trước toàn bộ hạ tầng cho nhu cầu tương lai.

Một workload có lượng truy cập tăng mạnh theo chiến dịch là ví dụ điển hình. Nếu dùng on-premise, doanh nghiệp phải có đủ công suất vật lý cho thời điểm tải cao hoặc chấp nhận nguy cơ thiếu tài nguyên. Trong cloud, kiến trúc phù hợp có thể tăng tài nguyên trong thời gian cao điểm rồi giảm sau đó.

Cloud cũng hữu ích khi doanh nghiệp cần nhanh chóng thử nghiệm một hệ thống mới. Việc cấp phát tài nguyên theo nhu cầu giúp giảm sự phụ thuộc vào chu kỳ mua và lắp đặt phần cứng.

Tuy nhiên, lựa chọn cloud cần đi kèm khả năng quản lý chi phí. Chính tính dễ cấp phát tài nguyên có thể làm hóa đơn tăng nếu tài nguyên dư thừa không được phát hiện và thu hồi.

Khi nào on-premise vẫn có lợi thế?

On-premise có giá trị khi quyền kiểm soát trực tiếp đối với hạ tầng là yêu cầu thực tế chứ không chỉ là thói quen vận hành.

Trường hợp này có thể xuất hiện khi hệ thống phụ thuộc vào phần cứng chuyên dụng, cần tích hợp rất chặt với thiết bị tại chỗ hoặc phải duy trì hoạt động trong môi trường mà kết nối đến cloud không đủ ổn định cho workload.

On-premise cũng có thể hợp lý với một số tải ổn định dài hạn khi doanh nghiệp đã sở hữu hạ tầng, nhân sự và năng lực vận hành cần thiết. Khi đó, quyết định kinh tế phải tính cả giá trị còn lại của tài sản hiện hữu thay vì giả định toàn bộ hạ tầng phải được mua mới.

Điểm cần phân biệt là quyền kiểm soát cao không đồng nghĩa hiệu quả cao hơn. Mỗi lớp hạ tầng được giữ lại trong doanh nghiệp đồng thời tạo thêm trách nhiệm về vận hành, dự phòng và vòng đời thiết bị.

Có bắt buộc phải chọn hoàn toàn cloud hoặc on-premise không?

Không. Cloud và on-premise không phải lúc nào cũng là hai lựa chọn loại trừ nhau.

Một tổ chức có thể giữ những hệ thống cần kiểm soát trực tiếp trong môi trường on-premise và kết nối chúng với tài nguyên cloud cho những workload cần mở rộng linh hoạt. Cách tổ chức này thường được gọi là môi trường hybrid.

Hybrid chỉ có giá trị khi việc phân chia workload giải quyết được một yêu cầu cụ thể. Nếu triển khai cả hai môi trường mà không có lý do kiến trúc rõ ràng, doanh nghiệp có thể phải quản lý đồng thời hai hệ thống vận hành, hai tập công cụ và nhiều kết nối hơn.

Do đó, hybrid không phải lựa chọn “an toàn ở giữa”. Nó là một kiến trúc có thêm độ phức tạp và chỉ hợp lý khi lợi ích của việc kết hợp lớn hơn chi phí quản trị phát sinh.

Nên dựa vào tiêu chí nào để chọn cloud hay on-premise?

Thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “cloud hay on-premise tốt hơn”, nên đánh giá từng workload theo các điều kiện cụ thể.

Các tiêu chí quan trọng gồm:

1.    Mức biến động của nhu cầu tài nguyên

2.    Workload càng khó dự báo hoặc dao động mạnh, khả năng co giãn của cloud càng có giá trị

3.    Yêu cầu kiểm soát hạ tầng

4.    Nếu cần can thiệp trực tiếp vào phần cứng hoặc môi trường vật lý, on-premise có thể phù hợp hơn

5.    Cấu trúc chi phí

6.    Cần so tổng chi phí trong toàn vòng đời, gồm phần cứng, bản quyền, điện, nhân sự, bảo trì, mạng, lưu trữ, dự phòng và chi phí cloud tương ứng

7.    Năng lực vận hành nội bộ

8.    On-premise đòi hỏi đội ngũ có khả năng quản trị nhiều lớp hạ tầng hơn; cloud đòi hỏi năng lực quản trị kiến trúc, dịch vụ, cấu hình và chi phí cloud

9.    Yêu cầu về khả năng phục hồi

10.  Cần xác định hệ thống phải chịu được loại sự cố nào và chi phí để đạt RPO/RTO mong muốn trong từng mô hình

11.  Mức độ phụ thuộc vào kết nối mạng

12.  Workload cần hoạt động tại chỗ ngay cả khi mất kết nối bên ngoài có thể đặt ra yêu cầu khác với một ứng dụng vốn hoạt động qua Internet

13.  Tốc độ cần cấp phát tài nguyên

14.  Khi thời gian đưa môi trường mới vào sử dụng quan trọng, khả năng cấp phát theo yêu cầu của cloud có thể tạo khác biệt lớn

Các tiêu chí này nên được đánh giá trên từng workload. Một doanh nghiệp có thể chọn cloud cho ứng dụng này, on-premise cho ứng dụng khác và kết hợp cả hai khi có lý do kỹ thuật hoặc kinh tế rõ ràng.

Cloud và on-premise khác nhau trước hết ở mô hình sở hữu và cung cấp tài nguyên. On-premise đặt hạ tầng vật lý, quyền kiểm soát và phần lớn trách nhiệm vận hành vào doanh nghiệp. Cloud cung cấp tài nguyên dưới dạng dịch vụ, cho phép cấp phát theo nhu cầu, đo lường mức sử dụng và co giãn nhanh hơn mà không phải mua trước từng máy chủ vật lý.

Vì vậy, cloud thường có lợi thế về tốc độ cấp phát và khả năng thích ứng với nhu cầu biến động, còn on-premise có lợi thế khi doanh nghiệp thực sự cần kiểm soát trực tiếp môi trường hạ tầng. Chi phí, bảo mật và độ tin cậy không thể kết luận chỉ dựa trên mô hình triển khai; chúng phụ thuộc vào kiến trúc, workload, năng lực vận hành và cách tổ chức quản trị.

Lựa chọn phù hợp nhất là phương án đáp ứng yêu cầu của workload với tổng chi phí, mức kiểm soát và trách nhiệm vận hành mà doanh nghiệp có thể chấp nhận.